Program
BLOK NAUKI | BLOK KULTURY
PIĄTEK, 11.09.2026 | Klaster Edukacji
15:00 – 15:45 | Spotkanie | Moja ścieżka do gwiazd. Debiut pisarza science fiction
Uczestnicy: Magdalena Banduła, Michał Kłodawski, Mariusz Kochański
Organizator: Polska Fundacja Fantastyki Naukowej
Debiut na rynku powieści science fiction to nie tylko literackie spełnienie, ale często też pasmo wyzwań organizacyjnych, emocjonalnych i rynkowych. Pytanie o to, czy lepiej wydawać samemu, czy szukać wsparcia u wydawcy, dziś nie ma jednej dobrej odpowiedzi. Podczas spotkania swoimi doświadczeniami podzielą się pisarze, którzy przeszli tę drogę zarówno poprzez self publishing, jak i przy wsparciu zewnętrznego wydawcy. Opowiedzą o pierwszych kontaktach z branżą, o motywacjach stojących za wyborem danej ścieżki oraz o tym, jak po premierze oceniają swoje decyzje. W drugiej części głos zostanie oddany słuchaczom. Będą oni mogli zadawać pytania, a także usłyszeć praktyczne rady dotyczące edycji, promocji, budowania relacji z czytelnikami i radzenia sobie z krytyką.
SOBOTA, 12.09.2026 | Klaster Literatury
10:00 – 10:45 | Wykład | Adam Mickiewicz i początki polskiej literatury science fiction
Prowadzący: TBA
Rodzima fantastyka naukowa ma tradycję sięgającą XIX wieku, czego dowód stanowią nieopublikowane teksty Adama Mickiewicza. Przyjrzymy się prekursorskiemu wymiarowi jego wykładów paryskich, w których poeta kreślił wizję przyszłości Europy, a punktem centralnym rozważań uczynimy jego Historię Przyszłości – projekt historiozoficzny łączący proroczą wizję z namysłem nad prawidłowościami rozwoju cywilizacji. Dzieło to, choć niedokończone, stanowi pierwszą na gruncie polskim próbę systematycznego myślenia o nachodzących czasach w kategoriach naukowych, a jego narracyjna struktura przypomina późniejsze powieści spekulatywne. Tym, co wyróżnia Mickiewiczowską prognozę na tle ówczesnych utopii, jest jej głęboko humanistyczny niepokój o cenę postępu, który do dziś prowokuje do pytań o granice naszych technologicznych ambicji. Spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, w czym ten tekst wyprzedza późniejsze konwencje science fiction, od katastroficznych scenariuszy po ideę planetarnej solidarności, a także naszkicujemy kontekst epoki: rewolucje przemysłowe, narodziny nowoczesnej nauki i ruchy emancypacyjne.
11:00 – 11:45 | Spotkanie | Problem Trzech Ciał z perspektywy inżyniera oraz pisarza
Uczestnicy: dr inż. Tomasz Barciński (ICEYE), Rafał Kosik
Organizator: Polska Fundacja Fantastyki Naukowej
Liu Cixin w „Problemie trzech ciał” buduje wizję pierwszego kontaktu, w której obca cywilizacja nie przynosi przesłania ani pokoju, ani wojny w znanym nam znaczeniu, lecz egzystencjalne zagrożenie wynikające z samej zimnej logiki wszechświata. W tej przestrzeni między fizyką a filozofią spotykają się dwie odmienne perspektywy, inżynier przyzwyczajony do traktowania praw przyrody jako punktu wyjścia do projektowania rozwiązań oraz pisarz, dla którego te same prawa stają się kanwą do zadawania pytań o kondycję człowieka. Rozmowa toczyć się będzie wokół tego, jak chiński autor przekształca naukowe koncepcje w literackie narzędzia, gdzie kończy się fizyczna możliwość, a zaczyna spekulacja i co jego trylogia mówi o naszym lęku przed kosmosem oraz nadziei, że mimo wszystko da się w nim odnaleźć jakieś światło. Punktem wyjścia do dyskusji stanie się też pytanie, czy skala i kosmiczny wymiar konfliktu przedstawionego w powieści nie czynią z niej bardziej traktatu o bezsilności człowieka niż opowieści o heroizmie, a tym samym, jak bardzo ta wizja rezonuje ze współczesnymi niepokojami o przyszłość naszej cywilizacji.
12:00 – 12:45 | Panel | Porozmawiajmy o Lemie. Mistrz w prywatnych wspomnieniach
Uczestnicy: Ewa Lipska, Wojciech Zemek, Michał Zych, Zbigniew Brzeziński (mod.)
Organizator: Polska Fundacja Fantastyki Naukowej
Stanisław Lem pozostawił po sobie nie tylko imponujący korpus tekstów, ale także bogactwo opowieści, anegdot i świadectw tych, którzy mieli okazję przebywać w jego obecności. Podczas spotkania osoby, które znały pisarza osobiście, podzielą się wspomnieniami wykraczającymi poza utrwalony wizerunek autora „Solaris”, przybliżając jego codzienne nawyki, warsztat pracy i metody radzenia sobie z natłokiem pomysłów, które nieustannie rodziły się w jego głowie. Rozmowa zejdzie na teren mniej oczywisty, dotykając tego, co go irytowało, jakie tematy potrafiły wyprowadzić go z równowagi, a także co potrafiło rozbawić go do łez, odkrywając przed słuchaczami człowieka pełnego sprzeczności, ironii i nieprzeciętnego poczucia humoru. Będzie to okazja, by spojrzeć na Lema nie jak na pomnikową postać polskiej fantastyki, lecz jak na żywego, błyskotliwego i nie zawsze łatwego w codziennych relacjach człowieka, którego prywatna twarz wciąż pozostaje dla wielu czytelników fascynującą zagadką.
13:00 – 13:45 | Panel | Dziesięć książek na ćwierć tysiąclecia – wyniki plebiscytu
Uczestnicy: dr hab. Aleksandra Klęczar, dr Marcin Kowalczyk, Piotr Gociek, Mariusz Kochański (mod.)
Organizator: Polska Fundacja Fantastyki Naukowej
Jubileusz 250-lecia polskiej fantastyki to nie tylko okrągła rocznica, lecz przede wszystkim świadectwo nieprzerwanej żywotności gatunku, który od czasów Mikołaja Doświadczyńskiego przypadków nieustannie podejmuje intelektualne wyzwania swoich czasów. Podczas panelu ogłoszone zostaną wyniki plebiscytu, w którym czytelnicy wybrali dziesięć najważniejszych polskich powieści science fiction. Zaproszeni eksperci, literaturoznawcy oraz krytycy, podzielą się swoimi refleksjami na temat wyróżnionych dzieł. Dyskusja skupi się wokół tego, co w polskiej fantastyce naukowej okazało się najbardziej istotne, które z wizji przyszłości przetrwały próbę czasu, a także jakie diagnozy społeczne i filozoficzne zawarte w wybranych utworach wciąż pozostają aktualne wobec współczesnych wyzwań. Będzie to okazja do spojrzenia na dorobek rodzimej literatury spekulatywnej nie przez pryzmat subiektywnych preferencji, lecz jako na wspólne dziedzictwo kształtujące wyobraźnię kolejnych pokoleń, a zarazem głos w dyskusji o tym, które historie i idee zasługują na miano kanonu science fiction.
PRZERWA OBIADOWA
Po kulturowych eksploracjach nadchodzi czas na badania terenowe nad kreatywnością. Foyer i dziedziniec Pałacu Potockich stanie się obszarem eksperymentów łączących wiedzę, skojarzenia i opowieści, a stoliki z kawą będą idealnym stanowiskiem do prowadzenia dialogów porównawczych między fikcją a rzeczywistością. Chętni będą mogli również wziąć udział w quizach i konkursach. Na zwycięzców czekają książki, które z pewnością zainspirują do dalszych literackich podróży. Nagrodą główną jest nowoczesny czytnik SOLARIS od InkBOOK, czyli technologiczny spadkobierca „optonów” i „lektonów”, czyli przenośnych bibliotek, które Stanisław Lem przewidział już w powieści Powrót z gwiazd. Przerwa to także moment na wymianę inspiracji, szkicowanie nowych pomysłów fabularnych i zacieśnianie relacji towarzyskich. Zapraszamy do udziału w tej kontrolowanej, a zarazem twórczo nieprzewidywalnej fazie regeneracji wyobraźni.
SOBOTA, 12.09.2026 | Klaster Sztuk Audiowizualnych
15:00 – 15:45 | Panel | Autorstwo i twórczość w epoce nowych technologii
Uczestnicy: Jerzy Łabuda (ZAiKS), Przemysław Rudź, Karol Wątrobiński, Justyna Nowak (mod)
Organizator: Stowarzyszenie Horyzont Jutra
Rozwój algorytmów generatywnych radykalnie przekształca zarówno sposób powstawania, jak i odbioru dzieł kultury. Podczas debaty zestawimy perspektywy twórców i odbiorców próbując odpowiedzieć na pytanie, czy w epoce maszynowej inspiracji możemy jeszcze mówić o autorstwie w tradycyjnym sensie, czy też wkraczamy w erę twórczości rozproszonej, w której człowiek staje się raczej kuratorem niż samodzielnym kreatorem. Dyskusja obejmie zarówno nadzieje związane z demokratyzacją procesu twórczego, jak i obawy o erozję rzemiosła, oryginalności oraz wartość jednostkowego gestu artystycznego. Kluczowym wątkiem będzie poszukiwanie granicy między inspiracją a zawłaszczeniem oraz pytanie o to, czy prawo autorskie jest w stanie nadążyć za tempem zmian. Zastanowimy się też nad etycznymi ramami wdrażania narzędzi generatywnych, wskazując na konieczność wypracowania nowych norm, które ochronią integralność ludzkiej twórczości, nie blokując jednocześnie innowacji.
16:00 – 16:45 | Spotkanie | Wizje cyberpunku w popkulturze, a współczesna recepcja fotograficzna
Uczestnicy: Adam Fietkiewicz, Wojciech Gunia
Organizator: Polska Fundacja Fantastyki Naukowej
Cyberpunk od dekad pozostaje jedną z najbardziej wpływowych estetyk wyobraźni zbiorowej, kształtując nie tylko literaturę i film, ale także sposób, w jaki postrzegamy relację między człowiekiem a technologią. Rozmowa podejmie ten temat z perspektywy artystycznej, w której fotografowie opowiedzą o wizualnym języku wysokich kontrastów, neonowych świateł i deszczowych ulic metropolii, oraz popkulturowej, gdzie omówione zostaną charakterystyczne elementy cyberpunkowego obrazowania, takie jak dominacja błękitu i pomarańczy w gradacji barw, wszechobecne światła reklam, surowe betonowe faktury oraz zawieszone w kadrze zagubienie jednostki w labiryncie miasta. Zastanowimy się również, czy estetyka ta wciąż ma moc opisywania rzeczywistości, czy raczej stała się już jedynie stylistycznym cytatem, a także jakie zabiegi formalne, od gry światłem i perspektywą po kadrowanie, pozwalają współczesnym fotografom oddawać charakterystyczny dla tego nurtu klimat technologicznego napięcia. Dyskusja dotknie także pytania, w jakim stopniu stylizacja na cyberpunkową wizję jest świadomym nawiązaniem do kanonu, a w jakim rejestracją rzeczywistych przestrzeni wielkich miast, które zaczynają przypominać scenerie z futurystycznych opowieści.
17:00 – 17:45 | Panel | Przeszłość – Sztuka współczesna – Przyszłość
Uczestnicy: dr hab. Marta Flisykowska, Zbigniew Brzeziński (mod)
Organizator: Polska Fundacja Fantastyki Naukowej
Pytania o to, czym jest ludzkość i człowieczeństwo pojawiają się na Kongresie Futurologicznym od jego pierwszej edycji. Konteksty są przy tym różne, od wizji przyszłości gatunku w nurtach fantastycznych, poprzez ewentualne skutki kontaktu z obcymi, aż po relacje: człowiek-maszyna, lub człowiek-algorytm. W tym roku zapraszamy do dyskusji na temat sztuki profesjonalnej, jej znaczenia i przeobrażeń, które następowały w XX wieku i następują obecnie. W tym okresie zmieniła się nie tylko estetyka, pojawiły się nowe kolory, materiały, media, techniki, nurty, języki wypowiedzi, potrzeby ekspresji i sposoby komunikowania. Zmieniła się relacja pomiędzy twórcą a odbiorcą, zmieniło się to, kto tworzy, dla kogo tworzy, po co tworzy oraz w jakim kontekście. Zmieniło się też samo rozumienie sztuki, a także zapotrzebowanie na nią. Porozmawiajmy o tym, jak laboratorium sztuki bada człowieka i widzi jego teraźniejszość i przyszłość w tak dynamicznie zmieniających się realiach.
18:00 – 18:45 | Wykład | Poznanie wizualne: powieść graficzna wobec nauki i fantastyki
Prowadzący: dr Marcin Kowalczyk
Współczesna powieść graficzna coraz częściej podejmuje dialog z nauką i filozofią, udowadniając, że narracja wizualna może stać się przestrzenią eksperymentowania z ideami, sposobami myślenia i formami przedstawiania wiedzy. Wykład poświęcony będzie relacjom między obrazem, fabułą i poznaniem oraz temu, w jaki sposób twórcy powieści graficznych wykorzystują właściwości medium do konceptualizowania abstrakcyjnych idei, budowania modeli myślowych i angażowania odbiorcy w proces tworzenia znaczeń. Punktem wyjścia do rozważań będą trzy uznane komiksy: Logikomiks Apostolosa Doxiadisa, Christosa H. Papadimitriou i Alecosa Papadatosa, Odpłaszczenie Nicka Sousanisa oraz Niezwyciężony Rafała Mikołajczyka – dzieła reprezentujące różne sposoby wykorzystywania narracji wizualnej do kształtowania pojęć, modelowania zjawisk i poszerzania perspektywy poznawczej.
SOBOTA, 12.09.2026 | fantastyczny wieczór konferencyjny
19:00 – 19:45 | Panel | Polski fandom fantastyki wczoraj i dziś
Uczestnicy: dr Piotr W. Cholewa, Krzysztof Biliński, Jakub Turkiewicz, Michał Brzoza (mod)
Polska społeczność miłośników fantastyki przeszła przemianę od wąskiego kręgu entuzjastów z kserowanymi biuletynami do rozbudowanego ruchu kulturowego z festiwalami, nagrodami, czasopismami i wpływem na rynek wydawniczy. Podejmiemy próbę uchwycenia tej ewolucji przez pryzmat doświadczeń osób współtworzących fandom na różnych etapach. Rozmowa skupi się na tym, co pozostało niezmienne, a co uległo fundamentalnym przeobrażeniom pod wpływem internetu, mediów społecznościowych i profesjonalizacji obiegu fantastycznego. Kluczowe pytania dotyczyć będą kondycji współczesnego fandomu, zdolności przyciągania nowych pokoleń, roli konwentów oraz przenikania kultury fanowskiej z mainstreamem. Zastanowimy się, czy dzisiejszy fandom wciąż stanowi środowisko otwarte na debatę, czy raczej ulega fragmentacji oraz jakie wyzwania stoją przed organizatorami i liderami w dobie cyfryzacji. Będzie to dyskusja o korzeniach, przełomach i przyszłości ruchu, który z praktyki czytelniczej uczynił fenomen kulturowy o trwałym dziedzictwie.
20:00 – 21:30 | Projekcja | Fantastyczny Matt Parey
Ojciec chrzestny polskiej fantastyki. Redaktor, publicysta i postać, bez której wielu uznanych autorów nie odnalazłoby swojej drogi. Maciej Parowski przez dekady kształtował literackie gusta milionów czytelników, odkrywając największe talenty oraz wyznaczając kierunki rozwoju gatunku. Jego niezłomna pasja zbudowała fundamenty, na których wyrosło całe pokolenie polskich pisarzy. Film dokumentalny w reżyserii Bartosza Paducha zabiera widza w niezwykłą podróż przez życie tego wybitnego mentora. Dzięki bogatym materiałom archiwalnym oraz szczerym wywiadom z najpopularniejszymi twórcami przeniesiemy się w czasie, aby poczuć atmosferę przełomowych lat polskiej fantastyki. Zagłębimy się w poruszającą opowieść o marzeniach, determinacji i sile wyobraźni, które zmieniły oblicze rodzimej literatury. Poznamy historię człowieka, który stał sie sternikiem literackiego wszechświata, do końca życia pozostając wiernym swojemu powołaniu.
NIEDZIELA, 13.09.2026 | Klaster Mediów Cyfrowych i Gier
10:00 – 10:45 | Prezentacja | Lem Knowledge Graph, czyli wszystko, co chcielibyście wiedzieć o Lemie w jednym miejscu
Uczestnicy: dr hab. Jakub Gomułka, dr Szymon Kukulak, dr Wiktor Jaźniewicz
Organizator: Projekt Flagowy CHExRISH ID.UJ
W ostatnich kilku dziesięcioleciach prowadzone były prace nad tworzeniem katalogów i baz informacji o publikacjach Stanisława Lema. „Lem Knowledge Graph” to najnowszy tego rodzaju projekt. Docelowo, baza będzie gromadzić informacje bibliograficzne o możliwie wszystkich wydaniach światowych powieści, opowiadań, wierszy, esejów, wywiadów i wszelkich innych tekstów Lema, a także informacje o adaptacjach. Będzie również zawierać rozbudowane informacje o treściach tych tekstów, ich tematyce, pojawiających się w nich osobach, odkryciach, technologiach – zarówno rzeczywistych jak fikcyjnych. Częścią LKG będzie również szczegółowy katalog korespondencji Lema. W trakcie panelu twórcy LKG będą dyskutować o aktualnym stanie projektu, docelowym kształcie tworzonej bazy i jej możliwych zastosowaniach.
13:00 – 13:45 | Panel | Gry wideo w erze nowych technologii. Jak AI, VR i AR przekształcą doświadczanie światów
Uczestnicy: dr hab. Jowita Guja, Jakub Bałuszek-Sobolewski, Marcin Borkowski
Organizator: Laboratorium Badań Rzeczywistości Wirtualnej i Gier EduVRGameLab
Sztuczna inteligencja zaczyna być już narzędziem produkcyjnym, a niebawem stanie się współtwórcą rzeczywistości gry. Algorytmy uczenia maszynowego będą mogły generować w czasie rzeczywistym szczegóły otoczenia oraz tworzyć niepowtarzalne historie, których przebieg zależy od indywidualnego wyboru gracza. Dynamiczne systemy dialogowe, w których postaci niezależne odpowiadają głosem lub tekstem adekwatnie do kontekstu rozmowy, przekroczą granicę między scenariuszem, a improwizacją. Rzeczywistość wirtualna i rozszerzona otworzą z kolei nowe możliwości przestrzennego budowania immersji pozwalając pełniej uczestniczyć w cyfrowej kreacji lub nakładając cyfrowe warstwy na codzienne otoczenie jako wariant rozrywki hybrydowej. Przyjrzymy się etyce symulacji, odpowiedzialnemu projektowaniu interakcji oraz wpływowi tych technologii na przeżywanie fabuły i relacje między graczami. Czy przyszłe gry staną się nieustannie ewoluującymi ekosystemami skrojonymi pod użytkownika, a każda sesja będzie unikalna? Poszukamy odpowiedzi z perspektywy twórców, badaczy i entuzjastów nowych mediów.