Program

BLOK NAUKI | BLOK KULTURY

PIĄTEK, 11.09.2026 | Klaster Edukacji

15:00 – 15:45 | Wykład | Szkoła jako habitat przyszłości. Dlaczego edukacja potrzebuje science fiction

Prowadzący: dr Tomasz Książczyk
Organizator: Kosmiczna Baza Edukacyjna KoBaE

W edukacji konwencja science fiction nie jest jedynie atrakcyjną dekoracją, lecz stanowi narzędzie projektowania doświadczeń, dzięki któremu uczniowie mogą ćwiczyć myślenie o przyszłości, odpowiedzialności, technologii i granicach człowieczeństwa. W świecie sztucznej inteligencji, kryzysu klimatycznego, eksploracji kosmosu i gwałtownych zmian społecznych szkoła nie może ograniczać się do przekazywania wiedzy o tym, co już było. Powinna stawać się bezpiecznym laboratorium możliwych światów. Prowadzący, łącząc doświadczenia nauczyciela biologii i astronomii, trenera dydaktyki aktywnej, astrobiologa, astronauty analogowego, ambasadora edukacji kosmicznej oraz współtwórcy Kosmicznej Bazy Edukacyjnej KoBaE, wskaże, jak narracje science fiction mogą zamieniać lekcję w misję badawczą. Przykład misji analogowej, symulacji księżycowych, pracy z łazikami, doświadczeń z niesporczakami, biologii molekularnej, hydroponiki, fluorescencji i edukacji kosmicznej pokazują, że uczniowie najgłębiej uczą się wtedy, gdy mogą wejść w rolę badaczy, konstruktorów i odpowiedzialnych projektantów przyszłości.

SOBOTA, 12.09.2026 | Klaster Cybernetyki

12:00 – 12:45 | Panel | Guliwer i liliputy. Problem demokratycznej kontroli nad algorytmami 

Uczestnicy: dr Marcin Chmielowski, dr Kris Kaleta, dr Rafał Olszowski, Grzegorz Piątkowski (mod)
Organizator: Fundacja Wolności i Przedsiębiorczości

W 2026 roku coraz trudniej wierzyć w to, że technologia prowadzi do coraz lepszych ustrojów. Koncentracja władzy w rękach korporacji sprzęgniętych z państwem, wyklucza ich wzajemne szachowanie się. Dzieje się wprost przeciwnie, zamiast rywalizacji mamy ich współpracę. Pytaniem otwartym pozostaje, czy tak naprawdę musi być i czy możliwy do pomyślenia jeszcze jest technooptymizm. Mniej abstrakcyjne, lecz równie ważne, są również pytania o to, w jaki sposób i czy możliwa jest demokratyczna kontrola sprawowana nad cyfrowymi gigantami. Być może klucz leży w przełamaniu samego paradygmatu kontroli i skupieniu się na budowaniu zdecentralizowanej, odpornej na monopole infrastruktury cyfrowego świata, która z samej swojej natury rozprasza władzę zamiast ją kumulować.

13:00 – 13:45 | Panel | Cyberobronność w obszarze przestrzeni kosmicznej

Uczestnicy: płk rez. Tadeusz Polanowski (MON), dr Michał Cholewa
Organizator: Polska Fundacja Fantastyki Naukowej

W miarę jak coraz więcej państw oraz podmiotów komercyjnych wkracza w erę kosmiczną, kluczowym wyzwaniem staje się zapewnienie bezpieczeństwa systemów orbitalnych przed cyber-zagrożeniami. Sztuczna inteligencja, z jednej strony narzędzie wspomagające autonomiczne operacje satelitarne i analizę danych, z drugiej zaś potencjalny wektor ataku lub przedmiot rywalizacji, wymaga zupełnie nowego spojrzenia na kształtowanie strategii obronnych w przestrzeni pozaziemskiej. W trakcie panelu nasi goście zastanowią się nad tym, jak należy projektować odporne architektury, jakie są granice autonomii w krytycznych misjach oraz czy możliwe jest wypracowanie międzynarodowych standardów ochrony infrastruktury orbitalnej. Rozmowa obejmie zarówno zagrożenia wynikające z rozwoju technologii kwantowych i uczenia maszynowego, jak i wyzwania etyczne związane z użyciem AI w kontekście militarnego wykorzystania przestrzeni kosmicznej.

PRZERWA OBIADOWA

Po sesjach teoretycznych czas na empiryczną weryfikację hipotez oraz networking. Foyer i dziedziniec Pałacu Potockich zamienią się w przestrzeń konwersacji, gdzie w naturalnych warunkach obserwować będzie można transfer szerokiego spektrum idei. Stoliki staną się stanowiskami dyskusji generujących nieoczywiste syntezy interdyscyplinarne. Dla umysłów spragnionych poznawczego treningu przewidziano quizy i konkursy. Na zwycięzców czekają publikacje, które dostarczą paliwa do kolejnych intelektualnych eksploracji. Nagrodą główną jest czytnik SOLARIS od InkBOOK, czyli technologiczny spadkobierca „optonów” i „lektonów” z powieści Stanisława Lema Powrót z gwiazd, udowadniający, że science fiction bywa skutecznym narzędziem foresightu. Przerwa to także optymalny moment na walidację koncepcji w nieformalnym gronie, wymianę preprintów bądź inicjowanie kooperacji badawczych. Zapraszamy do udziału w tej stochastycznej, lecz intelektualnie stymulującej fazie regeneracji kognitywnej.

SOBOTA, 13.09.2025 | Klaster Fizyki i AstroNomii

18:00 – 18:45 | Panel | Biochemia obcego życia oraz co z niej wynika

Uczestnicy: dr hab. Michał Ponczek
Organizator: Polskie Towarzystwo Astrobiologiczne

Poszukiwanie życia poza Ziemią wymaga od nas odwagi opuszczenia ram węglowego szowinizmu i wyobrażenia sobie organizmów, których chemia oraz fizjologia mogą opierać się na krzemie, siarce, amoniaku czy ciekłych węglowodorach, a nie tylko na związkach węgla. W trakcie dyskusji zastanowimy się, jakie środowiska w Układzie Słonecznym i poza nim mogłyby sprzyjać takim alternatywnym biochemiom. Kluczowe pytanie dotyczy tego, co odkrycie takiego życia oznaczałoby dla nas samych, gdybyśmy musieli zrewidować podstawowe definicje organizmu żywego. Spróbujemy także ustalić, jakie narzędzia i strategie badawcze byłyby najbardziej obiecujące w wykrywaniu śladów tej obcej biologii. Wreszcie, zastanowimy się, jak samo istnienie takiego życia zmieniłoby nasze miejsce we wszechświecie, przekształcając dotychczasową narrację o wyjątkowości Ziemi w skromną opowieść o jednym z wielu możliwych sposobów na bycie żywym, a tym samym wpływając na nasze filozoficzne, etyczne i praktyczne podejście do eksploracji kosmosu.

NIEDZIELA, 13.09.2026 | Klaster Zrównoważonego Rozwoju

11:00 – 11:45 | Panel | Przeszłość która udaje przyszłość. Nostalgia jako projekt ustrojowy

Uczestnicy: dr Marcin Chmielowski, dr Agnieszka Urbańczyk, Paweł Majka, Grzegorz Piątkowski (mod)
Organizator: Fundacja Wolności i Przedsiębiorczości

Nostalgia to potężne paliwo polityczne, tym silniejsze, im na społeczeństwo mocniej oddziałuje szok przyszłości. Chęć powrotu do tego, co już znamy wydaje się wówczas naturalną reakcją na zbyt szybkie zmiany. Tyle że retrospektywne utopie, które wskazują nam proponenci „starych, dobrych czasów” są nieosiągalne. Nie dlatego, że są przeszłością. Dlatego, że nigdy nie istniały. Nostalgia w polityce to problem wykraczający poza zagadnienie algorytmizacji wyobraźni, choć mający z nim wyraźne sprzężenie zwrotne. Równie istotne są inne czynniki wśród których na pewno należy wymienić upadek myślenia utopijnego po II wś, kulturę remiksu, a także kryzys demograficzny państw Zachodu. Jakie diagnozy i sposoby radzenia sobie z tym problemem mogą proponować zwolennicy przyszłości, której jeszcze nie było i czy zwycięstwo z nostalgicznymi projektami jest w ogóle możliwe? Kluczowe wydaje się pytanie, czy da się zaproponować alternatywę równie chwytliwą emocjonalnie co wizje powrotu do rzekomo lepszego świata, lecz skierowaną w stronę tego, co dopiero może się wydarzyć, a nie ku temu, co bezpowrotnie minęło.

12:00 – 12:45 | Panel | Świat po Antropocenie. Ostatnie ślady naszego istnienia
Uczestnicy: Adam Błażowski, Michał Protasiuk
Organizator: Stowarzyszenie WePlanet

Wyobraźmy sobie Ziemię bez ludzi. Odejście gatunku, który przez kilkaset tysięcy lat przekształcał planetę, a następnie zniknął, pozostawiając po sobie jedynie ruiny. Zaproszeni eksperci przeprowadzą nas przez hipotetyczny scenariusz tego, co stanie się z naszym światem po ostatnim człowieku. Jak szybko przyroda odzyska tereny zurbanizowane? Kiedy zapadną się wieżowce, a betonowe miasta zamienią się w lasy? Które z dzieł naszych rąk, od plastikowych butelek po zapory wodne i składowiska odpadów jądrowych, przetrwają tysiąclecia, a które szybko ulegną zniszczeniu? Zastanowimy się również nad tym, jakie dziedzictwo intelektualne, artystyczne czy kulturowe mogłoby zostać odnalezione przez hipotetycznych pozaziemskich badaczy naszej cywilizacji oraz co ta cała wizja mówi o naszych aspiracjach, kruchości i miejscu w wielkim łańcuchu ewolucji. Będzie to rozmowa o śladach, które po nas zostaną i tym, jak bardzo nasza obecność była jednocześnie potężna i ulotna.